Thực phẩm, thực phẩm chức năng không đảm bảo an toàn đang len lỏi vào từng gia đình, từng bữa ăn, bữa sữa, từ chợ dân sinh đến bếp ăn tập thể, từ trường học đến khu công nghiệp. Hậu quả không chỉ dừng ở những ca ngộ độc hay bệnh tật trước mắt, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến giống nòi, phá vỡ niềm tin xã hội, đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với an ninh con người.
Với quyết tâm “quét” sạch thực phẩm bẩn, lành mạnh hóa thị trường, đảm bảo an toàn thực phẩm cho người dân, ngày 8/5/2025, Bộ Công an đã có Kế hoạch 267 về tổng rà soát, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, triển khai trong toàn lực lượng, phân công “rõ người – rõ việc – rõ trách nhiệm – tiến độ – rõ kết quả – rõ thẩm quyền”. Tiếp đó, ngay trước thềm Tết Bính Ngọ, ngày 29/1/2026, Bộ Công an có Kế hoạch 64 nhằm triển khai đấu tranh quyết liệt hơn đối với các vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP), bảo vệ an ninh con người…
Thời gian vừa qua, lực lượng Công an liên tiếp phát hiện, phanh phui các đường dây, ổ nhóm sản xuất, chế biến thực phẩm kém chất lượng, vi phạm VSATTP với quyết tâm tạo chuyển biến căn cơ, bền vững, góp phần bảo vệ môi trường sống, sức khỏe nhân dân và giữ vững ổn định xã hội.
Thực hiện Kế hoạch 267, lực lượng Công an đã tổng rà soát 303.110 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc 15 nhóm ngành hàng trọng điểm. Công an các đơn vị, địa phương xử lý hình sự trên 120 vụ với 391 bị can liên quan lĩnh vực ATTP, trong đó có những vụ việc lớn, phức tạp, thu hút sự quan tâm lớn của dư luận; xử phạt vi phạm hành chính trên 5.160 vụ với tổng số tiền trên 34 tỷ đồng…
“Đập tan” nhiều “ổ” thực phẩm bẩn
Trước kia, nói đến thực phẩm bẩn, mọi người sẽ nghĩ đến những khu chợ cóc, những cơ sở chế biến thủ công và các đường dây nhập lậu thực phẩm từ nước ngoài vào Việt Nam. Nhưng ít ai biết rằng, chính một số công ty lớn, có uy tín, tạo được niềm tin trong nhân dân lại là thủ phạm của việc đưa hàng chục tấn thực phẩm bẩn, không đảm bảo VSATTP, thậm chí mang nguồn bệnh ra thị trường để “đầu độc” người dân.
Điển hình nhất là Công ty CP Đồ hộp Hạ Long (HaLong Canfoco), có trụ sở tại 71 Lê Lai, phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng. Qua nắm tình hình, Công an TP Hải Phòng đã phát hiện nguyên liệu đầu vào của công ty này có dấu hiệu vi phạm về VSATTP nên đã tập trung xác minh, làm rõ. Từ đó, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu Công an TP Hải Phòng phát hiện 2 xe ôtô đang vận chuyển 1.274,5kg thịt lợn đã giết mổ, có mùi ôi thiu, không có nguồn gốc xuất xứ, dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi từ vùng dịch bệnh đưa về HaLong Canfoco để chế biến thành các sản phẩm ăn liền.
Từ đầu mối này, Công an TP Hải Phòng đã khám xét kho chứa hàng của HaLong Canfoco. Kết quả xét nghiệm xác định các mẫu phẩm thịt lợn trên 2 xe ôtô và mẫu phẩm thịt heo trong các kho lạnh của HaLong Canfoco đều dương tính với virus dịch tả heo châu Phi. Qua khám xét khẩn cấp trụ sở và các kho hàng thuộc HaLong Canfoco, Công an TP Hải Phòng đã tiến hành niêm phong 4 kho chứa hàng, khoảng 130 tấn thịt heo đông lạnh.
Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện số lượng lớn thịt heo đã bị ôi thiu, chảy nước, bốc mùi hôi thối, không đảm bảo bất kỳ điều kiện VSATTP. Trong vụ án này, Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng đã bắt giữ hàng chục cán bộ của HaLong Canfoco, gồm Giám đốc và một số lãnh đạo chủ chốt, nhân viên có chức năng kiểm soát VSATTP.
Trước đó, tại TP Hồ Chí Minh, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh cũng đã triệt phá 2 đường dây sản xuất thực phẩm bẩn gây chấn động với những thủ đoạn cực kỳ dã man, bất chấp tính mạng người tiêu dùng. Cụ thể, tại cửa hiệu số 60 Rạch Cát Bến Lức, phường Bình Đông, TP Hồ Chí Minh, tại thời điểm kiểm tra, Công an TP Hồ Chí Minh phát hiện hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch hóa chất Natri Silicate, thường gọi là “thủy tinh lỏng”.
Mở rộng kiểm tra, lực lượng chức năng tiếp tục thu giữ thêm 1.575kg hóa chất Natri Silicate được cất giấu để phục vụ việc ngâm ốc. Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP Hồ Chí Minh xác định tất cả các mẫu thịt ốc đều chứa Natri Silicate. Đây là hóa chất công nghiệp dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Hóa chất này có tính kiềm mạnh, có thể gây tổn thương hệ tiêu hóa, kích ứng da, mắt và tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng. Chủ cơ sở là Huỳnh Văn Trường khai nhận, từ năm 2021 đến khi bị phát hiện, đã tổ chức ngâm ốc bươu bằng hóa chất với quy mô cực lớn, sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc bươu bán ra thị trường.
Cũng tại TP Hồ Chí Minh, lực lượng Công an đã triệt phá cơ sở sản xuất mì tươi dùng hóa chất cấm (như borax, soda công nghiệp, dung dịch silicate) để tăng độ dai, đẹp, rồi bán ra thị trường hàng trăm tấn sản phẩm trong nhiều năm. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng an toàn thực phẩm. Bước đầu, Công an TP Hồ Chí Minh đã làm rõ, trong 3 năm, các đối tượng trong đường dây này đã chế biến khoảng 800 tấn mì tươi trộn hàn the và các chất cấm bán ra thị trường…
Các vụ án trên chỉ là số ít trong hàng nghìn vụ án, vụ việc vi phạm VSATTP mà lực lượng Công an và các lực lượng khác phát hiện trong thời gian qua. Điều này cho thấy tình trạng vi phạm VSATTP đặc biệt nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thậm chí tính mạng của người dân.
Hiểm họa trong bữa ăn hằng ngày
Theo báo cáo “Tổng kết công tác y tế năm 2025 và giai đoạn 2021-2025; định hướng công tác y tế 2026-2030, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026” của Bộ Y tế, năm 2025, cả nước xảy ra 74 vụ ngộ độc thực phẩm khiến 1.588 người bị ảnh hưởng sức khỏe, trong đó có 19 trường hợp tử vong. Chỉ riêng trong tháng 1 vừa qua, cả nước đã xảy ra 3 vụ ngộ độc thực phẩm khiến 89 người mắc, 1 người tử vong. Các vụ ngộ độc tập thể gia tăng tại khu công nghiệp, trường học, cho thấy kẽ hở trong kiểm soát từ sản xuất đến tiêu dùng.
Đơn cử gần đấy nhất là vụ việc 48 công nhân bị ngộ độc thực phẩm phải nhập viện cấp cứu sau bữa tiệc tất niên tại nhà hàng Gia Mẫn ở TP Hồ Chí Minh. Kết quả kiểm tra cho thấy tất cả các công nhân này đều dương tính với vi khuẩn E.coli. Ngay sau khi vụ việc xảy ra, Sở An toàn thực phẩm TP Hồ Chí Minh đã kiểm tra đối với cơ sở kinh doanh ăn uống này. Nhà hàng tuy đã xuất trình được giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, hồ sơ khám sức khỏe của nhân viên, nhưng không xuất trình được hợp đồng, hồ sơ chứng từ về nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm.
Chị Hoàng Thị Mai Lâm ở phường Đống Đa, Hà Nội cho biết, hầu như sáng nào chị cũng tranh thủ đi chợ sớm để mua được thực phẩm tươi. Tuy nhiên, nhiều hôm, xào thịt bò xong thấy cứng cứng, khô khô hoặc khi rửa thấy màu tái nhợt chứ không còn đỏ đẹp như lúc ban đầu nên chị rất lo lắng, không biết có bị tẩm hoá chất hay không. Còn anh Lê Chí Thành làm ở khu công nghiệp Hoàn Sơn, Bắc Ninh cho biết: “Lương công nhân hai vợ chồng làm không được bao nhiêu, nếu mua thực phẩm ở siêu thị thì tốn kém lắm. Vợ chồng tôi vẫn ra chợ dân sinh, dù biết có những rủi ro tiềm ẩn vì nguồn thực phẩm chưa được kiểm định. Nhiều khi ăn mà cứ lo sợ trong người, nhưng không có cách nào khác”.
Trên thực tế, nỗi lo của chị Lâm, anh Thành cũng giống nỗi lo của hầu hết người dân bởi theo một khảo sát nhỏ do Viện Dinh dưỡng Quốc gia thực hiện cho thấy, có tới 64% người dân thừa nhận họ thường xuyên mua thực phẩm tại chợ cóc vì tiện lợi và giá rẻ, dù 72% trong số đó tỏ ra nghi ngại về chất lượng.
TS.BS Trương Hồng Sơn – Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, Phó Tổng thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, cảnh báo tình trạng thực phẩm bẩn, đặc biệt là thịt lợn nhiễm bệnh không đảm bảo VSATTP đang tái diễn phức tạp trên thị trường và gây ra những hậu quả nghiêm trọng, tức thì đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Còn nói về tác hại của “thủy tinh lỏng” khi đối tượng sử dụng để ngâm ốc, bác sĩ Dương Minh Tuấn – Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, “thủy tinh lỏng” thường là natri silicat hoặc kali silicat họ hàng khá gần của xi măng, gốm sứ và chất chống thấm. Chất này dùng để xây nhà, dán gạch, chống cháy. Sở dĩ các đối tượng đem ngâm ốc vì thủy tinh lỏng có tính kiềm mạnh, ngâm vào là ốc nhả nhớt rất nhanh, thân ốc trắng, căng, bóng, trông khỏe khoắn.
Ốc vẫn còn sống, bò bình thường khiến người mua có cảm giác ốc sạch, tươi, đáng tiền. Thực ra đó chỉ là hiệu ứng mỹ phẩm bề ngoài dành cho ốc. Đặc biệt, khi sử dụng hoá chất này, protein bị biến tính, kiềm mạnh làm cấu trúc mô bị phá vỡ, tạo cảm giác cứng và giả giòn. Điều đáng nói, natri silicat khi đi vào đường tiêu hóa có thể gây kích ứng, bỏng rát niêm mạc miệng, họng, dạ dày, đau bụng, buồn nôn, thậm chí viêm dạ dày cấp. Dùng lặp đi lặp lại có thể tăng nguy cơ ảnh hưởng gan, thận và hấp thu dinh dưỡng, đặc biệt đối với trẻ em, người già, người có bệnh dạ dày.
Sau khi cơ quan điều tra triệt phá các đường dây sản xuất hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng loạt đối tượng đã bí mật đổ bỏ các sản phẩm kém chất lượng từ thuốc, thực phẩm chức năng đến mỹ phẩm, bánh kẹo, thực phẩm, đồ uống…, những hành động quyết liệt của lực lượng CAND thời gian qua đã góp phần làm minh bạch hóa thị trường; ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng làm ảnh hưởng đến sức khỏe, niềm tin của người dân.
Nguồn: https://cand.com.vn/phap-luat/bai-1-vach-mat-nhung-ke-truc-loi-tren-suc-khoe-cong-dong-i796544/
