Bảo tàng Ninh Bình hiện đang lưu giữ bộ sưu tập Cột kinh Phật thời Đinh, là bảo vật quốc gia và còn chứa đựng nhiều điều bí ẩn.
Bộ sưu tập cột kinh Phật thời Đinh, còn có tên gọi khác như cột kinh Đinh Khuông Liễn, Trụ đá Hoa Lư, Bảo tràng, Kinh tràng… Các cột kinh Phật thời Đinh (thế kỷ thứ X) tại kinh đô Hoa Lư (Ninh Bình), do Nam Việt Vương Đinh Liễn hay Đinh Khuông Liễn, con trai trưởng của vua Đinh Tiên Hoàng, dựng từ năm 973 – 979.
Bảo tàng Ninh Bình hiện đang lưu giữ bộ sưu tập cột kinh Phật thời Đinh, gồm 49 đơn vị hiện vật và 29 số điểm kê (29 cột kinh và những bộ phận cột kinh). Trong đó, mỗi cột kinh cao khoảng 1,4m, nặng gần 120kg, được chế tác hoàn toàn bằng đá xanh, gồm 6 bộ phận: chân tảng, chân đế, thân cột, thớt đệm, đài sen và búp sen.
Thân cột kinh hình bát giác, thu nhỏ dần từ dưới lên trên, thân cao 50-69cm, đường kính 15,5-17cm (mặt trên) và 15-19cm (mặt dưới). Các mặt của cột kinh được khắc các bài kinh, kê hoặc lạc khoản bằng chữ Hán, mỗi cột khoảng 545-563 chữ (lạc khoản 130-140 chữ, kinh 413-422 chữ). Tuy nhiên, hiện nay một số chữ đã bị mờ, chỉ còn một số có thể đọc được chữ.
Phần kinh đều khắc bài chú phiên âm từ tiếng Phạn trong kinh Phật Đỉnh Tôn Thắng Đà la ni, hay còn gọi là Phật Đỉnh Tối Thắng Đà la ni… Phần lạc khoản khắc sau phần bài chú cho biết thông tin về họ tên, chức vụ của người cho dựng cột kinh, lý do dựng cột kinh và thông tin xác định niên đại cột kinh.
Bà Vũ Thanh Lịch – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình – cho biết, từ thông tin chữ khắc trên cột kinh cho thấy Nam Việt Vương cho dựng cột kinh để cầu chúc cho Đại Thắng Minh Hoàng đế (vua Đinh Tiên Hoàng), cầu siêu cho em trai Đinh Hạng Lang, và là lời cầu thọ, sám hối của bản thân.
Trải qua hơn 1.000 năm, đây là hiện vật có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và là nguồn sử liệu thành văn duy nhất được lập dưới triều Đinh hiện còn. Văn tự Hán trên cột kinh không chỉ phản ánh sự kiện lịch sử mà còn cả sự phát triển của chữ viết ở thế kỷ thứ X.
“Bộ sưu tập cột kinh Phật thời Đinh ở Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đến nay là hiện vật độc bản, là sưu tập cột kinh Phật thời Đinh duy nhất của Việt Nam. Đây cũng là sưu tập cột kinh thời Đinh còn nguyên vẹn và duy nhất trong số 100 cột kinh mà Nam Việt Vương cho dựng” – bà Lịch cho hay.
Cũng theo bà Lịch, đây là hiện vật có hình thức độc đáo, có giá trị về nghệ thuật, là sự kết hợp hài hòa giữa các hình, khối cơ bản, kỹ thuật tạo tác độc đáo, ghép mộng không cần chất phụ gia để gắn kết. Ngoài ra, cột kinh còn có giá trị về mặt thẩm mỹ, tạo hình, thể hiện sự khéo léo của bàn tay nghệ nhân xưa.
“Bộ sưu tập cột kinh Phật thời Đinh được phát hiện lần đầu vào năm 1963. Tháng 6.1964, trong quá trình đào đất đắp đê khu vực sông Hoàng Long, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư (cũ), thì phát hiện một số cột kinh khác. Đến năm 1995, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình sưu tập được cột kinh dưới chân núi Hang Quàng (trước đền vua Đinh) và hoàn tất sưu tập. Bộ sưu tập cột kinh Phật thời Đinh đã được công nhận là bảo vật quốc gia vào năm 2024” – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình Vũ Thanh Lịch cho biết thêm.
Nguôn: https://laodong.vn/van-hoa-giai-tri/bi-an-ve-bao-vat-quoc-gia-cot-kinh-phat-nghin-nam-o-ninh-binh-1657268.ldo
