Những “đơn thuốc” được Chat GPT kê đang len lỏi đến từng bản vùng cao khiến nhiều nhà thuốc bối rối.
Một buổi sáng mùa đông, tại quầy thuốc nhỏ nằm ven trục đường liên xã ở xã Nhân Nghĩa, tỉnh Phú Thọ, một người đàn ông trung niên dừng xe máy, bước vào với chiếc điện thoại còn mở sáng màn hình.
Không trình bày triệu chứng, ông đưa thẳng điện thoại cho dược sĩ và nói ngắn gọn: “Tôi bị ho, sốt, đau đầu, ChatGPT bảo mua đúng mấy loại thuốc này”.
Danh sách thuốc hiện lên trên màn hình gồm nhiều loại khác nhau, trong đó có cả thuốc chống viêm mạnh. Khi được hỏi về tiền sử bệnh, dị ứng hay các loại thuốc đang sử dụng, người đàn ông tỏ ra sốt ruột: “AI nó tư vấn rồi, cứ bán đúng như thế cho tôi”.
Câu chuyện không còn hiếm gặp. Thói quen nhờ ChatGPT tư vấn, thậm chí “kê đơn” thuốc vốn phổ biến ở các đô thị nay đã âm thầm lan lên cả vùng nông thôn, miền núi, đặt người dân trước những rủi ro khó lường về sức khỏe.
Trao đổi với PV Báo Lao Động, dược sĩ đại học Bùi Thị Lan Hương – Nhà thuốc Phúc Nguyên (xã Nhân Nghĩa, tỉnh Phú Thọ) cho biết, thời gian gần đây, chị thường xuyên gặp khách hàng mang “đơn thuốc” từ ChatGPT đến quầy.
“Thuốc được chia làm hai loại là thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn. Với thuốc kê đơn, bắt buộc phải có đơn hợp lệ từ bác sĩ thì dược sĩ mới được phép bán. Còn thuốc không kê đơn, dù không cần đơn, nhưng vẫn phải khai thác rất kỹ thông tin người bệnh trước khi tư vấn”, chị Hương nói.
Theo nữ dược sĩ, ChatGPT thường trả lời rất chung chung, không thể cá thể hóa theo từng người bệnh.
“Khi bán bất cứ loại thuốc nào, dược sĩ đều phải hỏi về tuổi tác, tiền sử dị ứng, bệnh nền, các loại thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng. AI không thể làm đầy đủ việc đó. Nếu người dân tin tuyệt đối, nguy cơ xảy ra phản ứng thuốc là rất lớn”, chị Hương cảnh báo.
Đáng lo ngại hơn, nếu người bệnh may mắn khỏi bệnh sau một lần dùng thuốc theo ChatGPT, họ sẽ dễ hình thành thói quen lạm dụng AI, coi nhẹ vai trò của bác sĩ, dược sĩ.
Cùng cảnh ngộ, dược sĩ cao đẳng Bùi Hà Chi (xã Hợp Kim, tỉnh Phú Thọ) cho biết, tình trạng khách hàng yêu cầu mua thuốc theo tư vấn từ ChatGPT đang xảy ra ngày càng thường xuyên.
Chị Chi cho hay: “Có khách chat GPT rồi bắt nhân viên bán đúng theo đó. Khi chúng tôi từ chối, giải thích nguy cơ, họ tỏ ra không hài lòng. Thậm chí, có người sau khi được tư vấn xong còn mở ChatGPT ra hỏi lại ngay tại quầy thuốc”.
Theo chị Chi, điều nguy hiểm là AI có xu hướng gợi ý sử dụng nhiều loại thuốc, trong đó có cả nhóm thuốc mạnh, không cần thiết cho các bệnh thông thường.
“Vào mùa đông, bệnh cảm cúm rất phổ biến. Với những trường hợp nhẹ, chỉ cần thuốc hạ sốt, giảm triệu chứng, xịt mũi, tăng đề kháng là ổn. Nhưng ChatGPT thường tư vấn dùng thêm corticoid, đây là thuốc chống viêm mạnh, tác động lên tuyến thượng thận. Nếu lạm dụng, nguy cơ suy thận, rối loạn nội tiết là rất cao”, chị Chi phân tích.
Theo nữ dược sĩ, không phải lúc nào ốm cũng cần uống nhiều thuốc.
“Cơ thể cần có sức đề kháng tự nhiên. Dùng thuốc bừa bãi, đặc biệt là thuốc mạnh, đôi khi còn gây hại nhiều hơn”, chị nói.
Tại các khu vực miền núi, nơi người dân còn hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế, việc tin theo “đơn thuốc ảo” từ AI càng tiềm ẩn rủi ro. Khi bệnh trở nặng hoặc xảy ra biến chứng, người dân thường đến cơ sở y tế muộn, khiến việc điều trị khó khăn hơn.
Các dược sĩ cho rằng, ChatGPT hay các công cụ AI chỉ nên được xem là nguồn tham khảo thông tin chung, tuyệt đối không thể thay thế chẩn đoán của bác sĩ và tư vấn chuyên môn của người làm y tế.
Nguồn: https://laodong.vn/suc-khoe/nha-thuoc-boi-roi-vi-khach-doi-mua-theo-don-cua-bac-si-chatgpt-1645915.ldo
