Phú Thọ: Những quả đồi bị đào xới với dấu hiệu khai thác đất kéo dài

Thời báo VTV thực hiện tuyến bài này trên cơ sở thực địa, phản ánh của người dân và ý kiến chính quyền, với tinh thần khách quan, nhằm cung cấp thông tin nhiều chiều để các cơ quan chức năng xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

KỲ 1: NHỮNG QUẢ ĐỒI BỊ ĐÀO XỚI Ở AN BÌNH

Một số lượng lớn đất bị đào múc khỏi sườn đồi, chở đi tiêu thụ ở địa phương khác trong nhiều ngày liền. Đó là những gì người dân xã An Bình ( Phú Thọ) chứng kiến suốt thời gian qua.

Cụ thể, tại thôn Liên Hồng, khu vực gần trường mầm non Liên Hòa cũ, người dân phản ánh họ “không khó để bắt gặp hình ảnh những chiếc xe ben vào ra khu vực này ‘ăn’ đất”. Bà Trần Thị T, trú tại thôn Liên Hồng, cho biết: “Có ngày làm, ngày không, giờ giấc cũng thường xuyên thay đổi nhưng chỉ sau vài tuần, một diện tích lớn đất đã bị múc và chở đi. Khoảng đất trước là những quả đồi thì giờ đã bị đào xới tạo thành những hố sâu hoắm. Chúng tôi rất thắc mắc, tại sao hiện tượng khai thác đất trái phép diễn ra trong một thời gian dài, một số lượng lớn đất đã bị chở đi tiêu thụ mà chính quyền địa phương lại không biết, không có biện pháp để ngăn chặn hoạt động trái phép này.”

Một người dân khác (xin giấu tên) thông tin thêm rằng ông đã nhiều lần nhìn thấy “những chiếc xe ben vào thôn Liên Hồng, chở đầy đất, đi theo quốc lộ 438 hướng về xã Lạc Thủy cách đó gần 10km”. Theo phản ánh, hoạt động này không chỉ diễn ra trong một vài ngày mà lặp lại trong nhiều tuần, có thời điểm xe chạy dày, có thời điểm thưa hơn nhưng dấu vết đào xới thì ngày một rõ.

Nhiều ngày thực địa tại xã An Bình, phóng viên VTV Times ghi nhận phản ánh của người dân là có cơ sở. Theo đó, vào các ngày 22, 23 tháng 12/2025 tại thôn Liên Hồng (gần trường mầm non Liên Hòa cũ), đã xuất hiện hiện tượng khai thác đất quy mô lớn. Cụ thể, hai chiếc máy xúc cỡ trung bình liên tục đào múc một khối lượng lớn đất, đổ lên những chiếc xe ben mang biển hiệu của các địa phương khác nhau. Những chiếc xe này sau khi chất đầy đất đã đi dọc theo quốc lộ 438 khoảng 7km, rồi đổ xuống bãi tập kết tại một cảng thủy nội địa thuộc xã Lạc Thủy. Từ đây, số lượng đất tiếp tục được chất lên những chiếc xe rơ moóc tải trọng lớn, chở đi tiêu thụ tại một công trường xây dựng thuộc tỉnh Ninh Bình, cách đó khoảng 40km.

Không chỉ có một ngày, liên tiếp những ngày sau đó, hoạt động khai thác, vận chuyển đất từ thôn Liên Hồng vẫn đều đặn tiếp diễn. Trong những ngày 26, 29/12/2025 vẫn là những chiếc xe ben (tải trọng khoảng 8m³) đều đặn vào thôn Liên Hồng “ăn” đất, sau đó đi dọc quốc lộ 438 về tập kết tại cảng thủy nội địa ở xã Lạc Thủy. Từ bãi tập kết này, các xe rơ moóc tải trọng lớn lại tiếp tục chở hàng đi sang hướng Ninh Bình. Những hình ảnh, video ghi nhận trong nhiều ngày cho thấy một chu trình rõ rang. Đó là đất được đào trên sườn đồi, chở ra quốc lộ, đổ xuống bến thủy, rồi từ đó tỏa đi địa phương khác.

Chính vì vậy, thực địa tại xã An Bình những ngày cuối tháng 12/2025, phóng viên không khó để bắt gặp những khoảng đất bị đào xới nham nhở, tạo thành những hố sâu găm vào sườn đồi. Đơn cử, chỉ cách điểm khai thác ở Liên Hồng không xa, một điểm khai thác dang dở khác cũng đang xuất hiện, sườn đồi bị xâm hại nặng nề, chứng tỏ một khối lượng lớn đất đã bị đào múc đi mà chưa được hoàn thổ, phục hồi.

Tại thôn Thung Voi (gần đối diện nhà văn hóa thôn Voi), hoạt động khai thác và vận chuyển đất trong nhiều ngày qua cũng ảnh hưởng đáng kể tới đời sống cư dân và gây bất tiện cho người tham gia giao thông. Không ít thời điểm, nhiều xe rơ moóc xếp hàng dài chờ vào điểm “ăn hàng”, tạo ra bụi, tiếng ồn, ô nhiễm môi trường, đồng thời đe dọa kết cấu mặt đường tại đây. Người dân cho biết, tuyến đường liên huyện, liên xã vốn chỉ phục vụ giao thông bình thường, nay thường xuyên phải gánh xe có tải trọng lớn, chạy với tần suất dày.

Theo người dân, điểm khai thác ở thôn Thung Voi được cấp phép dưới hình thức “thu hồi khoáng sản từ hoạt động cải tạo mặt bằng trên đất ở nông thôn và đất trồng cây lâu năm” của hộ gia đình bà Quách Thị Phú. Tuy nhiên, từ phản ánh của người dân và thực địa của nhóm phóng viên VTV Times, tại đây vẫn có những điểm cần phải làm rõ. Cụ thể, điểm khai thác chưa có điểm tập kết được cấp phép, kế hoạch thi công chưa đúng với giấy phép (trong phương án chỉ có 12 xe tải trọng 7 tấn, nhưng thực tế lại là những xe rơ moóc dài, khổ lớn).

Thêm nữa, theo quy định trong giấy chứng nhận do chính quyền xã An Bình cấp cho hộ gia đình bà Phú trong hồ sơ cải tạo, yêu cầu “lấy đất từ điểm khai thác chở thẳng đến 2 điểm đổ đã ghi rõ tại Ninh Bình”. Nhưng thực tế ghi nhận trong những ngày thực địa, đơn vị thi công đã không tuân thủ yêu cầu đó. Nhiều xe tải đều đặn chở đất từ điểm khai thác ra một bãi tập kết cách đó vài km, rồi những xe khổ lớn mới tập kết tới “ăn” hàng, chở sang hướng Ninh Bình.

Bãi tập kết theo đại diện UBND xã An Bình là chưa có phép. Ảnh: Nguyễn Quân.

Trong suốt quá trình bám địa bàn, phóng viên Thời báo VTV đã ghi lại đầy đủ hình ảnh, video, tuyến đường, biển số phương tiện và thời điểm hoạt động, đồng thời tiếp nhận phản ánh của người dân ở cả thôn Liên Hồng và Thung Voi. Những tư liệu này cho thấy một thực tế, lượng đất bị đào, múc, vận chuyển đi khỏi địa bàn xã An Bình trong một thời gian dài là không nhỏ; chu trình vận chuyển, trung chuyển đất đi tỉnh khác khá rõ ràng; và những câu hỏi về tính hợp pháp, minh bạch của các hoạt động này là hoàn toàn có cơ sở để đặt ra.

Trong bối cảnh đó, điều dư luận quan tâm là chính quyền địa phương nắm được những gì, đã xử lý ra sao, trách nhiệm quản lý địa bàn được thực hiện như thế nào trước những dấu hiệu bất thường kéo dài như vậy.

Trước dấu hiệu khai thác đất chưa tuân thủ quy định, phóng viên VTV Times đã làm việc với UBND xã An Bình để ghi nhận thông tin hai chiều.

KỲ 2: CHÍNH QUYỀN XÃ AN BÌNH LÊN TIẾNG TRƯỚC DẤU HIỆU KHAI THÁC ĐẤT TRÁI PHÉP

Trao đổi với VTV Times, ông Trần Đức Minh, Phó Chủ tịch UBND xã An Bình cho biết, trên địa bàn xã có duy nhất trường hợp gia đình bà Quách Thị Phú (thôn Voi) được thực hiện hoạt động khai thác đất theo hình thức “thu hồi khoáng sản” trong vòng khoảng 2 tháng tính từ đầu tháng 12. “Còn lại các hoạt động khai thác ở những địa điểm khác đều là sai phép”, ông Minh khẳng định. Ông cho biết thêm, tại những địa điểm phóng viên nêu, UBND xã “cũng đã biết, đã lập những biên bản vi phạm hành chính nhưng chưa ra quyết định xử phạt. Trong vòng 10 ngày xã sẽ ra quyết định xử phạt hành chính”.

Theo ông Minh, với những điểm chưa được cấp phép, khi phát hiện, chính quyền ghi nhận “họ đang sạt gạt tại chỗ” và chính quyền xã cũng đã yêu cầu phải dừng. Tuy nhiên, khi phóng viên cung cấp thông tin và hình ảnh về việc không chỉ san gạt tại chỗ mà một khối lượng lớn đất đã được đổ lên xe tải chở đi tiêu thụ trong nhiều ngày, Phó Chủ tịch UBND xã An Bình khẳng định: “Không thể chấp nhận”. Ông cho biết, nguồn gốc đất tại những điểm khai thác trái phép đó một phần là đất vườn, một phần là đất rừng sản xuất. Theo ông, hoạt động chở đất đi tiêu thụ, thêm việc xâm lấn sang đất rừng “hoàn toàn có thể gửi hồ sơ sang công an để tiến hành những biện pháp mạnh hơn”.

Với điểm khai thác của bà Quách Thị Phú (thôn Voi), thông tin tới phóng viên, ông Trần Đức Minh cho biết điểm này được xã xác nhận hoạt động “đăng ký thu hồi khoáng sản từ hoạt động cải tạo mặt bằng trên thửa đất số 76, tờ bản đồ số 48, tại thôn Voi, xã An Bình, tỉnh Phú Thọ” vào ngày 02/12/2025. Hồ sơ thể hiện rõ giới hạn diện tích cải tạo, khối lượng dự kiến thu hồi, thời gian thực hiện, đồng thời nêu tuyến đường vận chuyển và loại phương tiện sử dụng.

Tuy nhiên, trước phản ánh của phóng viên cũng như thực tế đang diễn ra tại điểm khai thác của bà Quách Thị Phú, Phó Chủ tịch UBND xã An Bình Trần Đức Minh cũng thừa nhận “có không ít những yêu cầu chưa được đơn vị khai thác đáp ứng”. Trong đó, đặc biệt phải kể đến điểm tập kết. Theo ông Minh, “đơn vị cũng xin thỏa thuận với các hộ dân để sử dụng một bãi tập kết, trung chuyển nhưng quan điểm của chúng tôi vẫn yêu cầu họ phải chạy thẳng như trong giấy phép đã quy định”. Việc chưa được cấp phép mà đã sử dụng một bãi tập kết với nhiều xe rơ moóc hoạt động chuyên chở như vậy, theo ông Minh, “là sai”.

Người dân xã An Bình cho rằng, với số lượng lớn xe khổ lớn vào chở đất như thế này khiến môi trường ô nhiễm, ảnh hưởng việc đi lại cũng như tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Ảnh: Nguyễn Quân.

Bên cạnh đó, về phương án vận chuyển, trong phương án thi công có ghi rõ “chuyên chở bằng xe 7 tấn” nhưng thực tế, nhiều ngày liền, phóng viên ghi nhận “nhiều xe tải trọng lớn vào ra ‘ăn’ hàng. Sự khác biệt giữa nội dung trong hồ sơ và hình ảnh thực địa đặt ra câu hỏi về tính minh bạch giữa hồ sơ và thực tế thi công.

Ghi nhận những trao đổi với phóng viên VTV Times, Phó Chủ tịch UBND xã An Bình Trần Đức Minh khẳng định: “Bản thân tôi rất bất ngờ. Sau cuộc làm việc này xã sẽ cho kiểm tra ngay, nếu đơn vị không làm theo cam kết sẽ thu hồi giấy phép”.

Từ phía chính quyền, có thể thấy một số bước đã được tiến hành: nắm bắt tình hình, lập biên bản vi phạm, chuẩn bị ra quyết định xử phạt hành chính, xem xét trách nhiệm của đơn vị được đăng ký thu hồi khoáng sản và các điểm khai thác không phép. Tuy nhiên, những gì phóng viên và người dân ghi nhận cho thấy hoạt động đào, múc, vận chuyển đất đã diễn ra trong một thời gian đáng kể, với quy mô không nhỏ, có sự tham gia của xe tải, xe rơ moóc tải trọng lớn, tuyến đường vận chuyển kéo dài từ An Bình đến bến thủy nội địa thuộc xã Lạc Thủy, rồi từ đó đi Ninh Bình.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là những biện pháp xử lý sẽ đi đến đâu, có dừng lại ở mức xử phạt vi phạm hành chính, hay tiếp tục được xem xét, chuyển hồ sơ lên cấp có thẩm quyền cao hơn nếu phát hiện các yếu tố nghiêm trọng như xâm lấn đất rừng, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản không đúng quy định? Câu hỏi này thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng, nhưng những phát biểu của Phó Chủ tịch UBND xã An Bình cho thấy địa phương đã thừa nhận có sai phạm, có hạn chế trong quá trình kiểm soát và đang đứng trước yêu cầu phải xử lý nghiêm túc hơn.